به تازگی گزارشی از سوی سرویس اشتغال رژیم صهیونی دربارهی جویندگان کار در بخش فناوریهای پیشرفته منتشر شد که از بحران شدید اشتغال در این صنعت پرده برمیدارد. صنعتی که از یکسو با کمبود نیروی متخصص و از سوی دیگر با تعدیل نیرو و بیکاری ادامهدار روبروست.
در 5 سال اخیر تعداد متقاضیان کار در مشاغل حوزهی فناوریهای پیشرفته در اسرائیل بیش از دو برابر (۱۱۲ درصد) افزایش یافته است؛ از حدود ۷۰۰۰ نفر در ژانویهی ۲۰۱۹ به نزدیک ۱۵۰۰۰ نفر در آوریل ۲۰۲۵. سهم جویندگان کار این بخش از کل متقاضیان کار نیز از تنها ۶ درصد در ژانویهی ۲۰۱۹ به ۱۰.۹ درصد در آوریل ۲۰۲۵ جهش یافته است. این بحران حتی به کارکنان باتجربه و کهنهکار نیز رسیده است— افرادی که شرکتها معمولاً تمایل چندانی به اخراج آنها ندارند— و مشاغل اصلی این صنعت را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
از ژانویه ۲۰۱۹ تا آوریل ۲۰۲۵، تعداد جویندگان کار در بخشهای پایگاه داده و شبکه بیش از ۲۲۳٪ و در میان توسعهدهندگان نرمافزار و تحلیلگران اپلیکیشن حدود ۱۴۷٪ افزایش یافته است. اگر رونق صنایع دفاعی که بسیاری از کارکنان اخراجی را جذب کردهاند نبود، وضعیت به مراتب بدتر میبود.
در اسرائیل، جویندگان کار ثبتشده افرادی هستند که از طریق سرویس اشتغال برای دریافت مزایای بیکاری ثبتنام میکنند. این تمایز در بخش فناوریهای پیشرفته اهمیت ویژهای دارد، چرا که بسیاری از کارکنان جوانتر اصلاً ثبتنام نمیکنند – یا به دلیل عدم کسب سابقه کار کافی برای واجد شرایط بودن، یا به خاطر کوتاه بودن دوره دریافت مزایا. با توجه به حضور گسترده جوانان در این بخش، واقعیت احتمالاً از آنچه گزارش نشان میدهد نگرانکنندهتر است.
آمار سرویس اشتغال نشان میدهد تعداد جویندگان کار بخش فناوری از ۷۰۵۸ نفر در ژانویه ۲۰۱۹ به ۱۴۹۵۵ نفر در آوریل ۲۰۲۵ رسیده است
این پدیده بخشی از روند گستردهتر دو سال اخیر در بازار کار است: “ضعیف شدن قویها و قوی شدن ضعیفها”. سهم جویندگان کار فناوری از کل متقاضیان کار از ۶٪ در ژانویه ۲۰۱۹ به ۵.۶٪ در آوریل ۲۰۲۲ (اوج تقاضا در این بخش) کاهش یافت، سپس در سپتامبر ۲۰۲۳ به ۸.۸٪ رسید و تا آوریل ۲۰۲۵ به ۱۰.۹٪ افزایش پیدا کرد.
رشد سریع جویندگان کار از نیمه دوم ۲۰۲۲ آغاز شد که تا حدی واکنشی به استخدامهای بیرویه دوران همهگیری کووید-۱۹ بود. اما تداوم این روند به مدت دو سال و نیم و اخراج حتی کارکنان ارشد نشان میدهد که این دیگر صرفاً یک تعدیل موقتی نیست. در عمل مشخص است که بدون جذب بخش قابلتوجهی از نیروهای اخراجی توسط صنایع دفاعی، وضعیت به مراتب بدتر میبود.
نسبت بیکاران بخش فناوری به موقعیتهای شغلی خالی به شدت تغییر کرده است: از ۱.۶ موقعیت شغلی به ازای هر بیکار در ژانویه ۲۰۱۹ به ۰.۹ در آوریل ۲۰۲۴ رسیده که نشاندهنده بیشتر بودن تعداد متقاضیان از فرصتهای شغلی است. این روند در آوریل ۲۰۲۵ نیز ادامه دارد. به عبارت دیگر، بازار از شرایط به نفع کارکنان به شرایط به نفع کارفرمایان تغییر کرده و رقابت برای هر موقعیت شغلی در این بخش شدید است. با این حال، این نسبت هنوز کمی بهتر از بخشهای غیرفناوری است.
شواهد بیشتری که نشان میدهد با یک بحران واقعی مواجهیم: بیشتر افزایش جویندگان کار ناشی از اخراج است نه استعفا. تعداد بیکاران ناشی از اخراج ۲.۵ برابر افزایش یافته (از ۵۷۶۷ نفر در سهماهه اول ۲۰۲۲ به ۱۴۵۴۵ نفر در سهماهه اول ۲۰۲۵)، در حالی که تعداد استعفاها فقط ۱.۷ برابر شده است. در نتیجه، نسبت اخراج به استعفا از ۳ به ۴.۸ افزایش یافته است.
این افزایش در حالی رخ داده که تعداد کل شاغلان بخش فناوری در دو سال اخیر نسبتاً پایدار بوده است. دادههای اداره نوآوری نشان میدهد در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۹۱۰۰۰ نفر در صنعت فناوری و ۱۶۳۰۰۰ نفر در نقشهای فناوری خارج از این صنعت (مثل بخشهای فناوری اطلاعات در شرکتهای غیرفناوری) مشغول به کارند – در مجموع ۵۵۴۰۰۰ نفر. این در حالی است که در سال ۲۰۱۹ این اعداد به ترتیب ۳۰۶۰۰۰ و ۱۴۶۰۰۰ نفر (جمعاً ۴۵۲۰۰۰ نفر) بودند – افزایشی ۲۲.۵٪یی در اشتغال کل. اما تعداد جویندگان کار در همین مدت بیش از دو برابر شده است.
نگرانکنندهتر اینکه این افزایش در مشاغل اصلی این صنعت متمرکز است. از ژانویه ۲۰۱۹، تعداد جویندگان کار در بخشهای پایگاه داده و شبکه ۲۲۳٪ و در میان توسعهدهندگان نرمافزار و تحلیلگران اپلیکیشن ۱۴۷٪ افزایش یافته است. تنها این دو گروه حدود نیمی از کل بیکاران بخش فناوری در آوریل ۲۰۲۵ را تشکیل میدهند.
نکته قابل توجه دیگر: سهم حقوقبگیران بالا (با درآمد ماهانه ۲۵۶۰۰ تا ۴۳۸۰۰ شکل) از میان جویندگان کار بخش فناوری از ۱۵٪ در آگوست ۲۰۲۲ به ۴۰٪ در آوریل ۲۰۲۵ رسیده است. این نشان میدهد بحران به طبقه متوسط نسبتاً مرفه این بخش – نیروهای ماهر و باتجربهای که تا دو سال پیش بسیار مورد تقاضا بودند – نیز رسیده است.
طبیعی است که متوسط حقوق جویندگان کار این بخش بین ژانویه ۲۰۲۲ و آوریل ۲۰۲۵، ۳۹.۳٪ افزایش یافته است (در مقایسه با رشد ۲۴٪یی برای کل شاغلان این صنعت). در نتیجه، شکاف بین متوسط حقوق جویندگان کار فناوری و سایر جویندگان کار از ۶۴۰۰ شکل در ژانویه ۲۰۲۲ به ۹۲۰۰ شکل در آوریل ۲۰۲۵ رسیده (افزایش ۵۲٪).
تجربه که زمانی ارزشمندترین دارایی در بخش فناوری بود، دیگر سپر مصونیت نیست. بیشترین افزایش جویندگان کار در میان گروه سنی ۳۶ تا ۴۵ سال (کارکنان باتجربه) ثبت شده است. سرویس اشتغال خاطرنشان میکند: “این یافته، فرضیه افزایش عمدتاً نیروهای تازهکار در میان جویندگان کار بخش فناوری را به چالش میکشد.” با این حال تأکید میکند که احتمالاً بسیاری از نیروهای جوان به دلیل کوتاه بودن دوره واجد شرایط بودن برای دریافت مزایا یا عدم تکمیل دورههای آموزشی لازم، در آمار کمتر نمایان شدهاند.
چقدر طول میکشد تا این بحران پایان یابد؟این تا حد زیادی به مدت زمان جنگ و اثرات اقتصادی آن بستگی دارد. با توجه به جذب گسترده نیروهای اخراجی توسط صنایع دفاعی، بحران بعدی ممکن است زمانی رخ دهد که تقاضای جهانی برای محصولات دفاعی کاهش یابد و این صنایع نیز به تعدیل نیرو بپردازند.
اینبال مشش، مدیرکل سرویس اشتغال، میگوید: “این افزایش نرخ بیکاری در میان کارکنان حرفهای و باتجربه از هسته مرکزی صنعت است – افرادی که دارایی ملی محسوب شده و باید حفظ شده و مجدداً به چرخه اشتغال بازگردند.” وی افزود این سرویس از طریق مشارکت با کارفرمایان در تلاش است تا از باقیمانده تقاضا در بازار حداکثر استفاده را ببرد.
به گفته وی، از زمان آغاز جنگ، تقاضا برای نیروهای فناوری در بخشهای سایبری و دفاعی افزایش یافته است. سرویس مذکور بر کمک به جویندگان کار برای تطبیق مهارتهایشان با نیاز این صنایع متمرکز شده و برنامههای آموزشی مشترکی با اداره نوآوری و کارفرمایان راهاندازی کرده است. این برنامهها شامل دورههایی در مدیریت شبکههای ابری، تحقیقات سایبری، هوش مصنوعی، توسعه نرمافزار و سایر زمینهها میشود. تأکید اصلی بر آموزشهایی است که با هماهنگی نزدیک کارفرمایان طراحی شده تا دقیقاً پاسخگوی نیازهای واقعی بازار باشد.
