شرکت اینتل در حال اجرای یک برنامه اخراج گسترده است که بخش تولید شرکت را نیز در برگرفته است. این اقدام در حالی صورت میگیرد که کارخانه اینتل در کریات گات نیز در معرض کاهش نیرو قرار دارد و رقیب آن یعنی انویدیا میتواند به راحتی جایگاه بزرگترین کارفرمای حوزه تکنولوژی در اسرائیل را اشغال کند. این شرکت همچنین قصد دارد جهت بهینهسازی بخشهای مختلف ، واحد NEX این شرکت با حدود 400 کارمند اسرائیلی به یک شرکت مستقل تبدیل کند.
بر اساس نظر لیپ-بو تان (Lip-Bu Tan)، مدیرعامل اینتل، مشکل اصلی شرکت فرهنگ سازمانی خودستایانه و نمایشی آن است که نتوانسته با انقلابهای فناوری امروزی همگام شود. تان معتقد است که اینتل در مقایسه با رقیب موفقتر خود یعنی TSMC که ۲۷ هزار کارمند کمتر دارد اما ارزش بازارش به یک تریلیون دلار نزدیک است، از نظر کارایی و بهرهوری عقبتر است. تان پس از بازگشت به عنوان مدیرعامل، برنامه اخراج گستردهای را در تمام بخشهای شرکت از جمله بخش تولید – که قبلاً بخشی با امنیت کاری بالا محسوب میشد – آغاز کرده است.
کارخانه اینتل در کریات گات که در سال ۲۰۱۹ با ۵۰۰۰ به اوج خود کارمند رسیده بود، نیروی کار آن در سال ۲۰۲۳ به ۴۰۰۰ کارمند کاهش یافته است. فروش سالانه آن نیز از ۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۲ به کمتر از ۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ سقوط کرده است.
در سطح جهانی نیز اینتل با کاهش شدید درآمد مواجه شده است. این شرکت که در سال ۲۰۲۰ به دلیل کرونا درآمدی ۷۸ میلیارد دلاری داشت، در سال گذشته درآمدش به ۵۳ میلیارد دلار کاهش یافته است. سود خالص آن نیز از ۲۱ میلیارد دلار به زیان ۱۸.۷ میلیارد دلاری تبدیل شده است و سود ناخالص از ۵۶٪ در سال ۲۰۲۰ به ۳۳٪ در سال گذشته کاهش یافته است.
تعداد کارمندان اینتل در اسرائیل نیز که در سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۱ افزایش یافته بود، اکنون از ۹۳۰۰ نفر (قبل از موج اخراجها) به کمتر از ۹۰۰۰ نفر کاهش یافته است. این کاهش ناشی از کاهش رشد در بخشهای سنتی مانند کامپیوترهای شخصی، از دست دادن مشتریان بزرگ و جدا شدن از شرکت موبیلآی (Mobileye) است.
روابط میان اینتل و اسرائیل پیچیده و چندوجهی است. این شرکت سرمایههای کلانی از دولت دریافت کرده، اما به گفته مقامات، از ابتدای فعالیت تاکنون منافع مالیاتی و اقتصادی قابل توجهی برای این رژیم ایجاد کرده است. کارخانه اینتل در اسرائیل تا پایان ۲۰۲۳ صادراتی به ارزش ۸۶ میلیارد دلار داشته و سهم قابل توجهی از صادرات اسرائیل را بر عهده دارد. همچنین، اشتغال غیرمستقیم آن با نسبت چهار به یک (یعنی بهازای هر کارمندی که در شرکت استخدام شد، چهار تأمینکننده و ارائهدهنده خدمات دیگر نیز استخدام شدند) نشاندهنده تأثیر گسترده آن در بازار کار است. حتی جوانان بدون مدرک دیپلم با آموزشهای داخلی در اینتل استخدام شدهاند و حقوقی بالاتر از متوسط مهندسان دریافت میکنند.
با وجود این موفقیتها، اینتل با چالشهای داخلی و جهانی مواجه است؛ از مشکلات تولیدی و رقابت شدید با شرکتهایی مانند TSMC گرفته تا تصمیمهای استراتژیک مبنی بر توقف ساخت فاز دوم کارخانه جدید، که منجر به کاهش نیرو در بسیاری از شرکتهای پیمانکار شده است. با این حال، کارخانه کریات گات تا حد زیادی نقش خود را با موفقیت ایفا کرده و همچنان جزء بازیگران مهم در صنعت تراشه باقی مانده است.
در همین حال، ورود انویدیا با طرح سرمایهگذاری ۲ میلیارد شکلی برای ایجاد یک مرکز توسعه در شمال اسرائیل، نشانهای از تغییر در الگوی سرمایهگذاری است. این در حالی است که برخلاف بیشتر شرکتهای بینالمللی مانند گوگل، مایکروسافت، اپل یا انویدیا که هزاران کارمند در اسرائیل استخدام میکنند بدون دریافت کمک خاصی از دولت، اینتل به دلیل داشتن یک کارخانه تولیدی از همه آنها متمایز است و میلیاردها شکل از پول دارایی عمومی را برای ساخت، نگهداری و بهروزرسانی این کارخانه دریافت کرده است.
در حالیکه وزارت دارایی و اقتصاد اسرائیل معتقد است که سرمایهگذاری در اینتل بدون ریسک است چرا که کمکها تنها پس از تحقق اهداف شرکت داده میشوند، برخی دیگر از ابتدا سیاست سوبسیدی اتخاذ شده نسبت به این شرکت را نقد میکنند.
در مجموع، اینتل بهعنوان یکی از بزرگترین سرمایهگذاریهای صنعتی در اسرائیل، نقش مهمی در اقتصاد و اشتغال رژیم ایفا کرده، اما آینده آن به شرایط داخلی شرکت، رقابت جهانی و سیاستهای دولتی بستگی دارد. این در حالی است که کمبود یک استراتژی دولتی مشخص برای توسعه صنعت تراشه، همچنان یکی از چالشهای اصلی این رژیم محسوب میشود.
