به نگارش سیدحسین فتحی
آشنایی با سامانههای Lavender و Where’s Daddy
این سامانهای است که در میانه جنگ میتواند چند هزار هدف ترور به ارتش اسرائیل بدهد و آنها را ردیابی کند. سامانه لاوندر (Lavender)، ابزاری است که در درجه اول جهت شناسایی نیروهای کتائب قسام ایجاد شد. سامانه Where’s Daddy نیز جهت تعقیب و دنبال کردن این اهداف و ارسال مختصات آنها به نیروهای ارتش اسرائیل استفاده میشود.
یوسی سریل (Yossi Sariel) فرمانده سابق یگان 8200 در سال 2021 در کتابی با عنوان «تیم انسان-ماشین: چطور با ایجاد یک همافزایی بین انسان و هوش مصنوعی، جهان را دگرگون کنیم» ایده ایجاد یک ماشین ویژه را مطرح کرد که بتواند به شکل سریعی حجم عظیمی از داده را پردازش کند که بتواند هزاران «هدف» احتمالی را شناسایی کند تا برای ضربات نظامی در میانه جنگ مناسب باشند. به گفته او، این فناوری میتواند تگنای انسانی برای پیدا کردن اهداف جدید و فرایند تصمیمگیری جهت تایید این اهداف را برطرف کند.
فرمانده سابق 8200 مینویسد:
«ما انسانها نمیتوانیم این حجم عظیم اطلاعات را پردازش کنیم؛ مهم نیست وظیفه شناسایی اهداف جدید در طی جنگ را به چند نفر بدهی، به هرحال نمیتوانی روزانه اهداف کافی را شناسایی کنی».
به گفته او راهحل این مشکل، هوش مصنوعی است. در این کتاب یک راهنمای کوتاه از ایجاد یک «ماشین اهداف» ارائه میشود؛ در این راهنمای کوتاه چندین نمونه از صدها و هزاران نمونه احتمالی از ویژگیهایی ذکر میشود که میتواند باعث شود احتمال «هدف» بودن یک شخص بالا برود. بهطور مثال حضور در یک گروه واتساپی مرتبط با حماس شارژ کردن تلفن همراه هر چند ماه یکبار و تغییر آدرس به شکل مکرر.
«اطلاعات بیشتر و تنوع بیشتر [پایگاههای داده] بهتر است … اطلاعات بصری، اطلاعات مخابراتی، ارتباطات در شبکههای اجتماعی، اطلاعات میدان نبرد، مخاطبان تلفن همراه، تصاویر».
فرمانده 8200 معتقد بود که به مرور ماشین یاد میگیرد که ویژگیهای جدید و مختص به خود را پیدا کند تا بتواند هزاران نفر را به عنوان هدف تعیین کند. با این حال تصمیم این که به این شخص حمله شود یا نه، یک تصمیم انسانی خواهد بود.
در هیچ کجای این کتاب اسمی از لاوندر برده نشده اما بهنظر میرسد که فرمانده 8200 جهت تحقق ایده خود تلاش کرده و سامانه لاوندر در 8200 راهاندازی شد. سامانهای که نخست در سال 2021 آزمایش شد و از ابتدای طوفانالاقصی به طور کامل در خدمت ارتش صهیونیستی قرار گرفت.
به گزارش +972 سامانه لاوندر از ابتدای طوفانالاقصی عملیاتی شد و در هفتههای نخست ارتش اسرائیل بهطور کامل به این سامانه متکی بود. هوش مصنوعی 37 هزار فلسطینی را به عنوان نظامیان حماس و جهاد شناسایی کرد و محل سکونت آنها را به عنوان هدف مناسب جهت حملات هوایی علامت زد.
جهت آموزش سامانه، فرماندهان ارتش تقریباً اختیارات کاملی به این هوش مصنوعی داده بودند و اغلب قریب به اتفاق اهداف شناسایی شده توسط لاوندر تایید میشدند. پرسنل انسانی اغلب صرفاً تاییدکننده پیشنهادهای لاوندر بودند و بهطور میانگین حدود 20 ثانیه برای هر هدف وقت میگذاشتند. سامانه Where’s Daddy نیز برای تعقیب و ردیابی این سوژهها استفاده میشد و به دنبال شناسایی خانه و اقامتگاه آن فرد و ورود او به آنجا بود.
مشخصات فنی
سامانه لاوندر به تحلیل اطلاعات جمعآوریشده از حدود 2.3 میلیون نفر ساکن غزه میپردازد که از طریق ابزارهای نظارتی جمعآوری شده است و سپس این اطلاعات را ارزیابی کرده و احتمال فعال بودن یک شخص در شاخه نظامی حماس یا جهاد اسلامی را تعیین میکند. به گفته منابع این سامانه به همه شهروندان غزه یک امتیاز بین 1 تا 100 میدهد که نشان میدهد چقدر احتمال دارد این فرد یک نظامی باشد.
هر کسی در غزه خانه شخصی دارد که میتواند با آن مرتبط باشد، سیستمهای نظارتی اسرائیل میتوانند به راحتی و بهطور خودکار افراد را به خانههای خانوادگی لینک کنند. برای شناسایی لحظه ورود عوامل به خانههایشان در زمان واقعی، نرمافزارهای خودکار مختلف دیگری توسعه داده شدهاند. این برنامهها هزاران نفر را بهطور همزمان ردیابی میکنند، زمان حضور آنها در خانه را شناسایی میکنند و بهطور خودکار به افسر حمله پیغام میدهند تا او خانه را برای بمباران علامتگذاری کند.
سامانه لاوندر در درجه اول بر روی «ویژگیها» بنا شده؛ ویژگیهایی که داشتن آنها به منزله دشمن بودن فرد است؛ چندین کارگروه مخصوص در زمینه یادگیری ماشین و تعیین این مولفهها و ویژگیها فعالیت میکنند تا در نهایت سامانه بتواند یک سیستم رتبهبندی داشته باشد. از پلتفرمهای دیجیتال و کلانداده برای شناسایی و ردیابی اهداف استفاده میشود.
