به نگارش سیدحسین فتحی
پیش از آن که بسیار دیر شود…
بدون شک امروز سامانههای هوش مصنوعی لاوندر، گاتهام و … در حال تحلیل کلاندادههای جامعه ایران است تا بتوانند لیست اهداف بلندبالایی برای ترور ایجاد کنند. سامانهای که از جمعیت 2 میلیون نفری غزه، 37 هزار نفر را مناسب جهت ترور تشخیص داد، از جامعه 90 میلیوننفری ایران چند هدف انتخاب خواهد کرد؟ اسرائیل و آمریکا با کمک هوش مصنوعی از این قدرت برخوردار شدهاند که با تغییر چند مولفه بخش عظیمی از نیروهای نظامی، دانشمندان هستهای، متخصصان فناوری، نیروهای زبده اداری و تجاری و … را شناسایی کند.
اما هنوز فرصت هست و در جامعه ایرانی ظرفیتهای بسیار زیادی وجود دارد. ما میتوانیم این خطر وجودی را از کشور خود دور کنیم.
هوش مصنوعی در درجه اول جهت افزایش کارآمدی دستگاههای امنیتی، نظارتی و نظامی اسرائیل و آمریکا استفاده میشود. این ابزارها میتواند وظیفه تعیین اهداف، رصد، ردیابی و انتخاب اقدام مناسب را انجام دهد. همانطور که فرمانده سابق 8200 مطرح کرد این فناوریهای جدید میتواند محدودیتهای انسانی جهت شناسایی اهداف، تایید ارزشمندی آنها، جمعآوری اطلاعات و ردیابی آنها را برطرف کند.
باید پذیرفت اسرائیل برای آزمایش این سامانههای خود بر روی مردم ایران از زیرساختهای لازم اطلاعاتی برخوردار است و اگر هنوز در زمینه مهمات و زیرساخت رزمی با کاستیهایی روبروست، برای اجرای چنین طرحهای بزرگی اراده لازم را دارد. پیش از آن که بسیار دیر شود باید برای احیای بازدارندگی خود اقدام کنیم. بهطور مثال در زمینه اقدامات دفاعی تغییرات مهمی باید صورت بگیرد:
تغییر و مدرنسازی پروتکلهای امنیتی به شکل گسترده، عدم استفاده از سامانههای دیجیتال غربی تا حدممکن، اصلاح حفرههای زیرساختی در حوزه ارتباطات و مخابرات کشور، رشد اکوسیستم فناوریهای پیشرفته و جذب هرچه بیشتر متخصصان فناوری در حوزه امنیت دفاعی و مواردی از این دست که اولاً نگاه بلندمدت دارد و ثانیاً به تنهایی بازدارندگی ایجاد نمیکند.
برای به دست آوردن بازدارندگی باید راهبردی کنشگرا اتخاذ کرد. در درجه نخست باید مدیران و فرماندهانی جسور در این کشور موج گسترده روی آوردن به فناوریهای پیشرفته جهت بهبود فرایند کاری (نه حفاظت از اطلاعات شخصی) را رقم بزنند.
نهادهای امنیتی باید فرایند کاری خود را به شیوهای امن و با رعایت مسائل حفاظتی به سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی منتقل کنند. سامانههایی که به اینترنت آزاد متصل نباشند و توسط متخصصان امنیت سایبری مداوم ارزیابی شوند.
روی آوردن به هوش مصنوعی و بالا بردن کارآمدی نهادهای امنیتی و نظامی در حوزه آفندی مهمترین ضرورت امروز در حوزه جنگ است.
ما تا زمانی که نتوانیم در حوزه بهکارگیری فناوریهای پیشرفته در حوزه امنیتی-نظامی نوعی معادله (هرچند نابرابر) ایجاد کنیم، هیچ افق روشنی در برابر خود نخواهیم دید و اساساً امکان کنشگری در سایر حوزهها را نیز از دست خواهیم داد. اسرائیل از حیث فنی توان عملیات در کشور ما برای آسیب زدن به چند هزار دانشمند هستهای ایرانی را دارد؛ آنچه میتواند جلوی یک فاجعه بزرگ را بگیرد این است که نشان دهیم توان و مهمتر از آن «اراده» لازم برای این جنگ ترکیبی را داریم و میتوانیم به چندین هزار هدف ارزشمند اسرائیلی (مثلاً متخصصان سایبری) در سراسر دنیا دسترسی داشته باشیم.
ما همین امروز به لاوندرها و گاتهامهای مخصوص خود نیاز داریم. به سامانههایی چابک که سریع بتوان از آنها استفاده کرد و باید از آنها حمایت کامل شود. اقدامی که در سالهای اخیر با سرعتی بسیار کم طی شده، اما اکنون ضرورت بقا حکم میکند پیش از آن که بسیار دیر شود، از ظرفیت گسترده این حوزه در کشور در راستای کارآمد کردن نهادهای امنیتی، بهخصوص در حوزه آفندی استفاده شود.
آیا از این سامانهها برای حمله به ایران، شناسایی اهداف نظامی، فرماندهان، محل استقرار سامانههای پدافندی و لانچرهای موشکی استفاده خواهد شد؟ مهمتر از پاسخ به این سوال این است که بدانیم دادههای کنونی همگی جهت آموزش سامانههای قویتر و با دقت بیشتر استفاده میشود. بیش از آن که بسیار دیر شود باید دست از خود را به خواب زدن برداشت و واقعیتهای جدید این میدان جنگ را شناخت و خود را با آن مطابقت داد.
