در شش ماهه نخست 2025 سرمایهگذاری مستقیم آذربایجان در اسرائیل به حدود 542.5 میلیون دلار رسید.
در روزهای اخیر رسانههای آذربایجانی پرده از دیدار محرمانه ذاکر حسنوف، وزیر دفاع آذربایجان با دنیل گلد (Daniel Gold) برداشتند؛ دنیل گلد مقام برجسته اسرائیلی است که مدیریت اداره تحقیق و توسعه وزارت دفاع رژیم یا مافات را برعهده دارد. این نهاد نقش مهمی در هدایت زیستبوم فناوری اسرائیل برعهده دارد و حمایتهای متعددی از استارتاپهای نظامی انجام میدهد.
در این دیدار وزیر دفاع باکو به تمجید از همکاریهای کنونی آذربایجان با رژیم صهیونی پرداخته و بهخصوص بر اهمیت همکاری در حوزه نظامی-فناوری تاکید کرده است[1].
برای مطالعه بیشتر درباره مافات و جایگاه آن به گزارش اندیشکده قرار درباره صنعت فناوری نظامی رژیم مراجعه شود[2].
در روزهای اخیر دیدارهای متعددی میان مقامات اسرائیلی و آذربایجانی رخ داده است؛ به جز دیدار مقامات نظامی، کمیسیون میاندولتی مشترک اسرائیل و آذربایجان در زمینه همکاریهای اقتصادی نیز چهارمین نشست خود را در سکوت خبری در قدس اشغالی برگزار شد[3]. وزیر اقتصاد آذربایجان (میخاییل جباروف) در این رابطه تاکید کرد که حدود 125 موسسه تجاری در آذربایجان با سرمایه مستقیم اسرائیل فعالیت میکنند و آنها در حوزههای مختلفی (صنعت، کشاورزی، ساختوساز، تجارت و خدمات) فعالیت میکنند.
با وجود این که مبادلات تجاری این دو در نوسان است و تا اندازه زیادی محرمانه است (در 2022 حجم مبادلات آشکار به 1.7 میلیارد دلار رسید اما در 2024 به 765 میلیون دلار کاهش پیدا کرد)، اما سرمایهگذاریهای مستقیم به سطح جدیدی رسیده است. در شش ماهه نخست 2025 سرمایهگذاری مستقیم آذربایجان در صنعت اسرائیل به رقم 542.5 میلیون دلار رسید. بخش اعظم این سرمایهگذاری به سرمایهگذاری شرکت دولتی نفت و گاز آذربایجان (SOCAR) در منبع گازی تمر اسرائیل برمیگردد. طرف آذربایجانی مالک 10 درصد از این منبع گازی استراتژیک است[4].
آذربایجان و اسرائیل مدام در حال افزایش همکاریها و گشایش بازارها و فرصتهای جدید هستند. در این روند آنها به دنبال این هستند که از مبادلات در حوزه مواد اولیه و انرژی هرچه بیشتر به سوی همکاری در حوزه زیرساختی، فناوری و پروژههای دیجیتال بروند و با انجام سرمایهگذاریهای مشترک در حوزههای مختلف وابستگی آذربایجان به اسرائیل را بیشتر کنند. آذربایجان در ظاهر به دنبال این است که از یک کشور صادرکننده مواد اولیه به کشوری بدل شود که بر دانش و فناوری متکی است؛ طرحهای متعدد آذربایجان برای نوسازی فناورانه مناطق آزادشده قرهباغ نشاندهنده این مسئله است. آنها راه پیشرفت را سپردن حکمرانی کشور خود به ساختار نظامی – فناورانه – تجاری اسرائیلی تعریف کردهاند و به نوعی سرنوشت توسعه و پیشرفت در آذربایجان را به وضعیت اسرائیل گره زدند.
به هرحال حجم همکاریهای فناورانه میان آذربایجان و اسرائیل آنقدر افزایش یافته است که نتوان آنها را صرف شریک تجاری همدیگر دانست؛ آشکار است که ما شاهد نوعی شراکت راهبردی هستیم که به شکل همکاریهای چندجانبه در حوزههای نظامی، فناوری پیشرفته، سرمایهگذاری بر روی استارتاپها و ادغام بازار انرژی آذربایجان و اسرائیل خود را نشان داده است. در آوریل 2025 نیز توافقنامه همکاری در حوزه علوم میان این دو منعقد شد که برطبق آن اداره نوآوری و توسعه دیجیتال آذربایجان (IDDA) اعلام کرد به دنبال جذب شرکتهای فناوری اسرائیلی است تا در آذربایجان دفتر بزنند و تولید محصولات هایتک داشته باشند.
