درحالیکه صنایع نظامی رژیم صهیونی متأثر از تنشهای سالیان اخیر و روند رو به افزایش فروش صادراتی به سطح بیسابقهای از سوددهی رسیدهاند، قراردادهای اخیر یک شرکتِ آمریکایی پرده از تعارضها و شکافهای داخلی مجموعهی نظامی-صنعتی رژیم برداشته است.
رسانهی صهیونیستی کلکلیست در دو گزارش به بررسی پرونده شرکت آنداس (Ondas) میپردازد. آنداس یک شرکت فناوری نظامی است که اخیراً تلاش کرده دو شرکت از زیرمجموعههای شرکت رافائل (متعلق به دولت صهیونی) را خریداری کند. علاوه بر تعارضات ساختاری بین دستگاههای مسئول در وزارت دفاع رژیم صهیونی دربارهی این پرونده، ترکیب مدیران آنداس و روابط آنها با رافائل و ارتش صهیونی، سؤالات فراوانی را پیرامون این خریدها ایجاد کرده است.
کلکلیست نوشت که تشکیلات نظامی اسرائیل در حال حاضر شاهد روندی است که کارشناسان آن را «روند خطرناک از دست دادن کنترل» روی حساسترین داراییهای فناوری توصیف میکنند. در شرایطی که وزارت جنگ با مشکل بودجه دست و پنجه نرم میکند، یک شرکت خصوصی ثبتشده در ایالات متحده «حملهای رعدآسا» را آغاز و علاوه بر مجموعههای نظامی اسرائیلی، ژنرالهای ارتش و مدیران سابق صنایع نظامی رژیم را که زمانی به محرمانهترین اسرار دسترسی داشتند، استخدام میکند.
کلکلیست با ابراز نگرانی از این روند میگوید که شکاف عمیقی بین الزامات امنیتی رژیم صهیونی و منافع شخصی مقامات عالیرتبه سابق آشکار شده است، روندی که یکی از مقامات ارشد نظامی اسرائیل در گفتگو با این رسانهی صهیونیستی اینچنین توصیفش میکند: «رافائل هماکنون کاملاً تحت نفوذ آنداس قرار گرفته است».
نیازهای مالی ارتش در برابر محدودیتهای امنیتی
نیازهای عملیاتی ارتش اسرائیل فراتر از توان مالی داخلی رژیم صهیونی ارزیابی میشود؛ آن هم بدون از در نظر گرفتن احتمال تغییر ماهیت چارچوب کمکهای نظامی آمریکا که سالانه مبلغ ۳.۸ میلیارد دلار برای خرید تسلیحات در اختیار اسرائیل قرار میدهد. این کمک که در قالب تفاهمنامه دهساله تثبیت شده، ستون اصلی برنامهریزی تسلیحاتی اسرائیل محسوب میشود.
از یکسو، وزارت جنگ رژیم صهیونی خواهان ورود سرمایهگذاران بزرگ با منابع مالی قابل توجه به صنایع نظامی و شرکتهای فناوری مرتبط است تا سرمایهگذاری در امر تحقیق و توسعه تسریع شود و سامانههای رزمی نسل بعدی توسعه یابند. از سوی دیگر، همین سرمایهگذاران با دیوارهای بلند نظارتی مواجه میشوند.
اخیراً اعلام شد که هلدینگ آمریکایی آنداس در پی خرید سهام شرکت mPrest است؛ زیرمجموعهای از رافائل که نرمافزار فرماندهی و کنترل سامانه «گنبد آهنین» را توسعه داده است. آنداس اخیراً حدود ۱ میلیارد دلار سرمایه جذب کرده تا استراتژی توسعهای خود را تأمین مالی کند. این شرکت علاوه بر mPrest، به دنبال خرید دو شرکت کانتروپ (Controp) و آیروناتیکس (Aeronautics)، از دیگر زیرمجموعههای رافائل نیز هست.
طبق پیشنهاد مطرحشده، آنداس قصد دارد سهام سهامداران فعلی mPrest را با رقمی حدود ۱۰۰ میلیون دلار خریداری کند؛ معاملهای که در آن ارزش شرکت را در حدود ۲۰۰ میلیون دلار برآورد شده و سهم رافائل را به اقلیت کاهش میدهد.
بااینحال ماههاست که این قرارداد در انتظار تأیید از سوی نهاد نظارتی ارتش رژیم صهیونی است. مدیر امنیت تشکیلات «دفاعی» اسرائیل (Director of Security of the Defense Establishment) که مسئول حفاظت از داراییهای طبقهبندیشده صنایع نظامی است، ماههاست تأیید این معامله را به تعویق انداخته است. نگرانی اصلی این است که آنداس یک شرکت ثبتشده در آمریکاست و ابهام در مورد ترکیب مالکیت آینده و مسیر تجاری آن مانعی برای انتقال داراییهای نظامیِ حساس به آن است.
در مقابل، اداره پژوهش و توسعه دفاعی (DDR&D) که مسئول حفظ برتری فناورانه بلندمدت ارتش صهیونی است، رویکردی متفاوت دارد. این نهاد که زیرمجموعه وزارت جنگ محسوب میشود، تلاش میکند سرمایه خصوصی را به بخشهای فناورانه نظامی اسرائیل نزدیک کند. پیامهای صادره از این اداره، با حمایت امیر بارام مدیرکل وزارت جنگ (که پیشتر با درجه سرلشکری در ارتش خدمت کرده) بر تقویت پیوند میان سرمایهگذاران و صنایع نظامی داخلی تأکید دارد.
«برنامهی طلایی بازنشستگی» برای مدیران سابق رافائل
در این میان علاقهی شدید آنداس به زیرمجموعههای رافائل، پرسشهایی را پیرامون ارتباط این دو شرکت مطرح میکند، پرسشهایی که با بررسی دقیقتر روابطشان جدیتر میشوند.
شرکت سیستمهای پیشرفته رافائل، یک شرکت دولتی است که سازندهی سامانههای مشهوری چون گنبد آهنین و پرتو آهنین است و به عنوان یک نشان تجاری مطرح در بازار صنایع نظامی دنیا فعالیت میکند. بااینحال به گفتهی کلکلیست، روند خروج نیروهای مدیریتی این شرکت به سمت هلدینگ آنداس بیشتر از آنکه شبیه یک روند متعارف شغلی باشد، شبیه به یک سوءاستفادهی نظاممند از روابط حرفهای و تضاد منافع است، به ویژه که آنداس یک شرکت خصوصی آمریکایی است و ابهاماتی در خصوص ترکیب مالکیت اصلی آن وجود دارد.
آنداس عملاً به نوعی برنامه طلایی بازنشستگی برای مدیران سابق رافائل تبدیل شده که به گفته کلکلیست سطحی «دیوانهوار» از حقوق را به آنان پرداخت میکند؛ حقوقی که صنایع دولتی نظامی به دلیل محدودیتهای قانونی نمیتوانند با آن رقابت کنند.
این رسانه فهرستی از مقامات سابقی که اکنون در آنداس فعالیت میکنند را ارائه کرده است:
- سرلشکر (ذخیره) یوآو هار-اون (Yoav Har-Even)، مدیرعامل پیشین رافائل، عضو کمیته مشورتی آنداس است. هار-اون که سالها در واحدهای فناوری ارتش صهیونی فعالیت کرده بود، بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ مدیرعامل رافائل بود و در دوره او قراردادهای صادراتی این شرکت به رکوردهای جدیدی رسید.
- دکتر ایریت ایدن (Irit Iden)، معاون اجرایی سابق امور تحقیق و توسعه در رافائل، دیگر عضو این کمیته است که نقش کلیدی در پروژههای سامانههای دفاع موشکی ایفا کرده بود.
- سرتیپ (ذخیره) اشری لوگاسی (Oshri Lugassy)، هممدیرعامل آنداس، پیشتر فرمانده یگان مهندسی رزمی ارتش اسرائیل و تا پایان سال ۲۰۲۳ معاون فروش و بازاریابی رافائل بود.
- سرتیپ (ذخیره) یانیو روتم: رئیس سابق واحد تحقیق و توسعه ارتش رژیم صهیونی.
- سرتیپ (ذخیره) آوشالوم آموسی (Avshalom Amossi)، فرمانده سابق پایگاه هوایی حتسریم و رئیس پیشین شاخه هواگردها و تسلیحات نیروی هوایی رژیم اشغالگر قدس.
- افرات لازاری (Efrat Lazari)، رئیس دفتر پیشین یوال اشتاینیتز (Yuval Steinitz) رئیس هیئتمدیره رافائل، قرار است بهعنوان معاون استراتژی به آنداس بپیوندد.
نام موشه مائور-میارا (Moshe Maor-Miara)، معاون پیشین ادغام و تملک (M&A) رافائل نیز بهطور مکرر در محافل نظامی به عنوان یکی از افراد مرتبط با آنداس مطرح میشود و انتظار میرود او هم به این شرکت ملحق شود.
کلکلیست با انتقاد جدی از ارتباط مدیران سابق رافائل با آنداس، البته بدون متهم کردن صریح آنها به فساد، سؤالاتی را پیرامون سوءاستفادهی آنان از روابط و دانش خود برای منافع شخصی مطرح میکند؛ به ویژه که آنداس مشخصاً افرادی را استخدام میکند که حساسترین اطلاعات داخلی را در مورد عملیات و وضعیت مالی رافائل دارند.
این رسانهی صهیونیستی نوشت: «سالها نهاد دفاعی برای رسیدگی به پدیدهی ”در چرخان“ بین ارتش و صنایع دفاعی (تبادل مدیران بین این دو بخش) تلاش میکرد. این چشمانداز پر از نمونههایی از افسران ارشد است که یونیفرمهایشان را با کتوشلوارهای رسمی عوض کردهاند و مستقیماً به سمتهای ارشد در رافائل، البیت، صنایع هوافضای اسرائیل (IAI) و دیگر صنایع نظامی رسیدهاند».
اکنون نهادهای نظارتی در رژیم صهیونی با مسالهای بسیار پیچیدهتر روبهرو هستند، چرا که بسیاری از این مدیران اکنون در آنداس به دنبال تصاحب شرکتهای تابعهی رافائل هستند؛ شرکتهایی مثل mPrest و شرکت پهپادسازی آیروناتیکس که خود زمانی در قامت مدیران رافائل آنها را مدیریت میکردند.
تعارض منافع و خلأ نظارتی
کلکلیست در ادامه مینویسد که اشری لوگاسی، بارزترین نمونه از تعارض منافع در بین این مدیران است. لوگاسی حتی پس از ترک رسمی رافائل و پیوستن به آنداس، بهعنوان مشاور خارجی با رافائل همکاری داشت؛ رابطهای که برخی اعضای هیئتمدیره را به طرح پرسش واداشت. رافائل در پاسخ اعلام کرد این همکاری در پی حجم کار بیسابقه پس از جنگ غزه و «با مجوز و اختیار کامل» انجام شده است.
این رسانه در ادامه با اشاره به دولتی بودن رافائل، خواستار دخالت مؤثرتر ادارهی شرکتهای دولتی (Government Companies Authority) به عنوان مسئول نظارت بر زیرمجموعههای اقتصادی دولت صهیونی است.
تا آنجا که مشخص است، این اداره علیرغم درخواستها، نظارتی فعال بر معاملات اخیر رافائل نداشته است. نمایندگان این اداره در جلسات هیئت مدیره این شرکت حضور پیدا میکنند، در جریان تصمیمات استراتژیک قرار میگیرند و اختیار توضیحات خواستن از مدیران را دارند. اما ماجرای شرکت آیروناتیکس نشان میدهد از این اختیارات نظارتی چندان استفادهی درستی نمیشود.
در آوریل سال 2025، تقریباً شش سال پس از آنکه رافائل و تاجری به نام آویخای استولرو شرکت پهپادی آیروناتیکس را خریداری کردند، یافتههای یک حسابرسی خارجی که توسط ادارهی شرکتهای دولتی سفارش داده شده بود، نشان داد که بخشی از اطلاعات مهم آیروناتیکس از هیئت مدیره و ادارهی شرکتهای دولتی پنهان نگه داشته شده بود. این بررسی به «فرهنگ مدیریتی معیوب»، «ارتباط ضعیف بین مدیران ارشد» و ساختار معاملهای اشاره داشت که بیشترین ریسک را به رافائل تحمیل میکرد و در عمل به نفع استولرو بود.
در جریان این معامله صدها میلیون شِکِل از منابع دولتی رژیم صهیونیستی به هدر رفت و رافائل نیز پس از افشای واقعیتها ادعا کرد که «درسهای لازم را آموخته است». بااینحال طبق گزارش کلکلیست، حضور دو چهره اصلی این پرونده، یعنی هار-ایون مدیرعامل سابق رافائل، و مائور-میارا، رئیس سابق ادغام و تملک این شرکت، این بار به عنوان مدیران آنداس، خطر شکلگیری مشکلات مشابه را افزایش میدهد.
پارادوکس فناوری نظامی: سرمایهی خصوصی یا امنیت
به گفتهی کلکلیست، در سایهی تحولات بینالمللی، رشد صنایع نظامی رژیم و محدودیتهای مالیِ ایجادشده، شکافی عمیق در وزارت جنگ پدیدار شده است. در یک سو، یووال شیمونی، مدیر امنیت تشکیلات «دفاعی»، ماههاست که با استناد به «سازوکارهای نظارتی» و نگرانی از مالکیت آتی نرمافزارهای طبقهبندیشده، تأیید معاملهی ۱۰۰ میلیون دلاری mPrest را به تعویق انداخته است. از طرف دیگر، اداره تحقیقات و توسعه دفاعی (DDR&D) و مدیرکل وزارت جنگ در تلاشاند تا «سرمایه خصوصی را به هسته قدرت نظامی-فناوری اسرائیل نزدیکتر کنند».
این مساله خبر از وجود یک تناقض جدی در ساختار نظامی رژیم صهیونیستی میدهد: رژیم برای حفظ «برتری کیفی نظامی» خود به سرمایه نیاز دارد، اما ورود آن سرمایه (اغلب با واسطهگریِ ژنرالهای سابق که به دنبال سود شخصی هستند) امنیتِ همان فناوریهایی را که این برتری را فراهم میکنند، به خطر میاندازد.
