همکاری جدید صربستان با شرکت تسلیحاتی اسرائیلی «البیت سیستمز» برای تولید پهپاد، نشانهای معنادار از گسترش زنجیره تأمین نظامی اسرائیل به خارج از محیط پرتنش خاورمیانه و نفوذ فزاینده آن در اروپا است.
براساس افشای مشترک پایگاه خبری BIRN و هاآرتص[1]، بلگراد در آستانه راهاندازی کارخانهای مشترک با مشارکت شرکت دولتی SDPR صربستان (متولی واردات و صادرات تجهیزات دفاعی) و البیت سیستمز قرار دارد. البیت سیستمز با در اختیار داشتن ۵۱ درصد سهام، نقش مسلط در این پروژه را ایفا خواهد کرد.
اسناد منتشرشده نشان میدهد این پروژه فراتر از یک همکاری صنعتی ساده، بر انتقال فناوری و مشارکت مستقیم مهندسان صربستانی (از جمله شرکت هوافضای UTVA) در فرآیند طراحی و تولید متمرکز است.
طبق جزئیات فنی، این کارخانه دو نوع پهپاد تولید خواهد کرد: نخست، یک پهپاد عمودپرواز (Rotary-Wing) برای مأموریتهای کوتاهبرد که توان حمل محمولههای سنگین مهمات را داشته و برای پشتیبانی نزدیک در محیطهای شهری و پیچیده طراحی شده است؛ و دوم، یک پهپاد پیشرفته دوربرد با سقف پرواز حدود ۶۰۰۰ متر و سطح بالاتری از خودمختاری عملیاتی. منابع صنعتی تأکید کردهاند که این مدل از نمونه بومی «پگاسوس» صربستان پیشرفتهتر بوده و در واقع «تاج پروژه» و نقطه اصلی انتقال دانش فنی محسوب میشود.
این همکاری در امتداد تعمیق روابط دفاعی دو طرف است: صادرات تسلیحاتی صربستان به اسرائیل از ۲۰۲۳ تاکنون ۴۲ برابر شده و به ۱۱۴ میلیون یورو رسیده است. در مقابل، البیت قراردادهایی به ارزش میلیاردها دلار برای فروش سامانههای توپخانه، موشکهای دوربرد و جنگ الکترونیک به بلگراد منعقد کرده است.
از منظر راهبردی، اسرائیل به دنبال برونسپاری بخشی از تولیدات نظامی خود به خارج از منطقهای است که بهطور مزمن درگیر تنش و جنگ است؛ در حالیکه صربستان با هدف ارتقای ظرفیت صنعتی-نظامی و دسترسی به فناوریهای پیشرفته وارد این همکاری شده است. برخی تحلیلگران نیز این نزدیکی را در چارچوب تلاش بلگراد برای تقویت روابط غیرمستقیم با ایالات متحده ارزیابی میکنند.
با اینحال، البیت سیستمز در گزارشهای بینالمللی، از جمله گزارش گزارشگر ویژه سازمان ملل، بهعنوان یکی از شرکتهای فعال در تأمین سامانههای مورد استفاده در عملیات نظامی غزه معرفی شده است.
با وجود فشارهای سیاسی و لغو برخی قراردادها در اروپا، درآمد سالانه البیت در ۲۰۲۵ به ۷.۹ میلیارد دلار رسید که ۱۶.۳ درصد رشد نسبت به سال قبل را نشان میدهد. پروژه مشترک صربستان و البیت نمونهای از بازآرایی جغرافیای تولید تسلیحات است؛ جایی که انتقال فناوری، ملاحظات ژئوپلیتیکی و تجربه میدانی جنگ، شبکهای فراملی از تولید ابزارهای پیشرفته نظامی را شکل میدهد.
