از تولید تراشه تا تهیه زیرساخت فضای ابری ارتش اشغالگر
آمازون در سه حوزه ساخت تراشه، زیرساخت فضای ابری و تجارت الکترونیک حضوری گسترده در اراضی اشغالی دارد و هم زیرساخت دولت و ارتش اسرائیل را اداره می‌کند و هم از زیست‌بوم این رژیم فناوری و نیروی کار مدنظر خود را تهیه می‌کند.
خریدها و مراکز تحقیق و توسعه
نقطه آغاز حضور آمازون در اسرائیل، سال ۲۰۱۵ بود که با خرید شرکت آناپورنا لبز (Annapurna Labs) به ارزش ۳۷۰ میلیون دلار[1] ورود جدی این شرکت آمریکایی به زیست‌بوم اسرائیل اتفاق افتاد. این شرکت اسرائیلی را آویگدور ویلنتز (Avigdor Willenz) کارآفرین مطرح صنعت تراشه اسرائیل ساخته بود و به مهم‌ترین دارایی فناوری آمازون در اسرائیل بدل شد. تراشه‌های گراویتون (Graviton)، قلب دیتاسنترهای AWS، در مراکز حیفا و یوکنعام طراحی می‌شوند و برآورد می‌شود سالانه حدود ۵ میلیارد دلار درآمد برای آمازون ایجاد[2] کنند. آمازون در سال ۲۰۱۹ دو شرکت دیگر اسرائیلی در حوزه دیتاسنتر و تراشه را نیز خرید؛ کلادواندور (CloudEndure) به ارزش ۲۵۰ میلیون دلار [3]و ای۸ استوریج (E8 Storage) به ارزش ۶۰ میلیون دلار[4].
پروژه نیمبوس و همکاری نظامی
در سال ۲۰۲۱، آمازون و گوگل به پروژه نیمبوس پیوستند و قراردادی ۱/۲ میلیارد دلاری برای توسعۀ فضای ابری برای ارتش اسرائیل امضا کردند بر همین اساس، سامانه فضای ابری آمازون یا AWS در اوت ۲۰۲۳ منطقه ابری تل‌آویو را با سه ناحیه دسترسی افتتاح کرد[5] و آمازون متعهد شده تا سال ۲۰۳۷ حدود ۷/۲ میلیارد دلار در اسرائیل سرمایه‌گذاری کند[6]؛ این سرمایه‌گذاری به ادعای این شرکت، ۱۳.۹ میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی اسرائیل اضافه می‌کند و ۷۷۰۰ شغل ایجاد خواهد کرد. در اسناد خریدهای دولتی اسرائیل[7]، رافائل و صنایع هوافضای اسرائیل به‌عنوان مشتریان الزامی نیمبوس ذکر شده‌اند؛ بانک مرکزی و بخش شهرک‌سازی نیز از مشتریان آن‌اند.
در سال ۲۰۲۴، تحقیق مشترک مجله +972 و رسانه‌های ضدجنگ[8] نشان داد ارتش اسرائیل کلان‌داده‌های جمع‌آوری‌شده از مردم غزه را روی سرورهای AWS نگه می‌دارد؛ داده‌هایی که برای نظارت و جاسوسی به کار می‌رود و افسران ارتش برای تکمیل عملیات‌های خود از آمازون درخواست اطلاعات می‌کنند. یگان ممرام، واحد رایانه ارتش، ذخیره‌سازی نامحدود روی AWS را در اختیار واحدهای عملیاتی گذاشته است. اسناد منتشرشده در سال [9]۲۰۲۵ نشان می‌دهد آمازون در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ فضای ابری و دسترسی به مدل هوش مصنوعی کلاد (Claude) را به نهادهای دولتی اسرائیل فروخته، به وزارت جنگ ۳۵ درصد تخفیف داده و با مرکز پژوهش هسته‌ای سوروک نیز همکاری دارد. خبرهایی پیرامون پیوستن آمازون به پروژه محرمانه سیریوس (Sirius) نیز وجود دارد؛ مناقصه‌ای که به توسعه فضای ابری امنیتی و جدا از اینترنت عادی برای ارتش و وزارت جنگ می‌پردازد.
آمازون با برنامه‌هایی مانند اکتیویت [10](Activate) و آکادمی [11](AWS Academy) به استارتاپ‌ها و شتابدهنده‌های اسرائیلی اعتبار ابری و آموزش می‌دهد تا محصولشان را از همان ابتدا روی زیرساخت AWS بسازند. دانشگاه‌ها نیز از راه طرح‌هایی مثل نقب پلاس (Negev Plus) در دانشگاه بن‌گوریون [12]به همین چرخه وارد می‌شوند.
فروشگاه اینترنتی آمازون از سال ۲۰۲۰ ارسال رایگان به شهرک‌های کرانه باختری را آغاز کرد[13]؛ تصمیمی که با انتقاد گسترده روبه‌رو شد اما آمازون آن را ادامه داد[14].
حاصل این حضور چندجانبه این است که تداوم کار دولت و ارتش اسرائیل به خدمات این شرکت آمریکایی گره خورده است؛ تراشه‌های مهم این شرکت در حیفا ایجاد می‌شود و سرورهای فضای ابری مورد استفاده ارتش اشغالگر نیز توسط آمازون تهیه شده است. پرونده آمازون را باید در کنار پرونده گوگل، مایکروسافت و انویدیا در نظر گرفت تا وابستگی ساختاری اسرائیل به شرکتهای فناوری آمریکایی را بهتر متوجه شد.
