تغییرات ساختاری مداوم در اداره رایانه ارتش اسرائیل نشاندهنده عزم آنها در عملیاتی کردن هرچه بیشتر هوش مصنوعی و فناوریهای الکترونیکی در زمینههای نظامی است.
ارتش اسرائیل روز سهشنبه (۲ دسامبر ۲۰۲۵) بازسازی ساختار اداره فرماندهی، کنترل، ارتباطات، رایانه و دفاع سایبری (C4I and Cyber Defense Directorate) خود را تکمیل کرد و مهمترین یگان رایانه ارتش اسرائیل یعنی یگان لوتم (Lotem) را حذف کرده و به جای آن بخش جدید هوش مصنوعی به نام “بینا” (Bina) و بخش جدید طیف و ارتباطات استراتژیک به نام “اسفرا” (Sphera) راهاندازی کرد؛ بخشهایی که قرار است قابلیتهای دفاع سایبری اسرائیل، از جمله مقابله با حملات پهپادی، را تقویت کند.
این اداره که توسط سرلشکر آویاد داگان (Aviad Dagan) اداره میشود، مسئول ساخت و نگهداری سیستمهای شبکه و رایانهای ارتش، توانمندیهای دفاعی فضای سایبری و مدیریت طیف الکترومغناطیسی است.
ساختار جدید اداره رایانه ارتش اسرائیل
بر اساس این بازسازی، دو بخش جدید تشکیل شده و چندین واحد کوچکتر ادغام شدهاند. در مجموع، این اداره اکنون دارای پنج بخش اصلی است که هر کدام توسط یک سرتیپ اداره میشوند؛ هنوز اطلاعات دقیقی درباره ساختار این بخشها منتشر نشده است و بسیاری از این اطلاعات نیز طبقهبندی و محرمانه قلمداد خواهد شد. اما برطبق اطلاعات منتشرشده میتوان یگانها و واحدهای زیرمجموعه هر بخش را نیز تخمین زد.
۱. بخش عملیاتی و رسته نیروهای اداره رایانه (Operations and C4I Corps Division)
این بخش به فرماندهی سرتیپ عومر کوهن (Omer Cohen) مسئول فرماندهی، کنترل، ارتباطات، رایانه و اطلاعات است و هماهنگی با سایر یگانها و بخشهای ارتش را فراهم میکند.
این بخش شامل یگانهای عملیاتی کلیدی زیر است:
– یگان مامرام (Mamram): مرکز رایانه ارتش اسرائیل که مسئول توسعه و نگهداری سیستمهای نرمافزاری و زیرساختهای رایانهای است.
– یگان لوتم (Lotem): یگان ارتباطات و سیگنال که مسئول ارتباطات تاکتیکی و عملیاتی در سطح میدانی بود. این یگان در بازسازی جدید بسته شده است.
– یگان شاخار (Shachar): یگان مخابرات استراتژیک که وظیفه برقراری ارتباطات بلندمدت و امن بین فرماندهیهای عالی ارتش را بر عهده دارد. این یگان اکنون به بخش “بینا” (هوش مصنوعی) منتقل شده است.
۲. بخش توسعه نیرو (Manpower Building Division)
این بخش به سرپرستی سرتیپ یائل گروسمن (Yael Grossman)، فرمانده سابق یگان لوتم، وظیفه رهبری استراتژی، سیاست و فرآیندهای ساخت نیرو در حوزههای مختلف این اداره را بر عهده دارد. این بخش همچنین مسئول مشارکتهای دیجیتال در ارتش، صنعت دفاعی و بازیگران بینالمللی است.
۳. بخش تشعشعات و ارتباطات استراتژیک “اسفرا” (Sphera Division) – جدید
این بخش عملیاتی-تکنولوژیک طبقهبندی شده به فرماندهی سرتیپ راخلی دمبینسکی (Racheli Dembinsky)
، فرمانده سابق یگان مامرام، مسئول برتری در طیف الکترومغناطیسی و قابلیتهای ارتباطات استراتژیک پیشرفته در زمین، دریا، هوا، فضا و مناطق زمانی مختلف است. این بخش همچنین مسئول ارتباطات فضایی و ماهوارهای است.
در ابتدا، قابلیتهای طیف این بخش برای نیازهای دفاعی توسعه یافت، اما طی جنگ، ارتش اسرائیل دریافت که میتواند از آن به صورت تهاجمی نیز استفاده کند.
این بخش شامل یگانها و مراکز زیر است:
– یگان حوشن (Hosen): یگان جنگ الکترونیکی
– مرکز جنگ الکترونیک (Spectrum Warfare Center): این مرکز مسئول سرنگون کردن حدود ۲۵ درصد از پهپادهای پرتاب شده به سوی اسرائیل طی دو سال گذشته بوده است
– واحد پریسما (Prisma)
– واحد مائوف (Maof)
– مراکز توسعه و یگانهای مهندسی
۴. بخش هوش مصنوعی “بینا” (Bina Division) – جدید
این بخش عملیاتی-تکنولوژیک به فرماندهی سرتیپ ب. (Brig. Gen. B.) وظیفه رهبری و آغاز توسعه پلتفرمها، سیستمها و قابلیتهای اطلاعاتی و هوش مصنوعی را بر عهده دارد که جهشی تصاعدی در اثربخشی عملیاتی ارتش اسرائیل ایجاد میکند. هدف این بخش تبدیل یک تانک به صد تانک و یک سرباز به صد جنگنده است.
اکثر یگانهای موجود که در حوزه هوش مصنوعی فعالیت میکردند، تحت این بخش جدید ادغام شدهاند، از جمله:
– یگان شاخار (Shachar): یگان مخابرات استراتژیک که از بخش عملیاتی به این بخش منتقل شده است
– یگان مَتسپَن (Matzpen): یگان سیستمهای اطلاعات مدیریتی
– یگان مامرام (Mamram): بخشی از این یگان که روی هوش مصنوعی کار میکند
– مرکز تحقیقات هوش مصنوعی (AI Center of Excellence)
– مدرسه نرمافزار و اطلاعات در یگان بسمخ (Software and Information School – Basmach): بخش آموزشی یگان بسمخ که به این بخش منتقل شده است
– واحد هوش مصنوعی ذخیره: یک واحد جدید متشکل کاملاً از نیروهای ذخیره که تخصصهای پیشرفته در حوزه هوش مصنوعی و یادگیری ماشین دارند
توانمندیهای در حال توسعه:
– سیستمی که میتواند ارتباطات در شبکههای ارتش اسرائیل را ظرف چند ثانیه رونویسی کرده و متن زنده گفتههای نیروها در تانکها، هواپیماها و کشتیهای نیروی دریایی را فراهم کند. فرماندهان تیپ دیگر نیازی به گزارش وضعیت ندارند؛ فقط سوال میپرسند و سیستم فوراً پاسخ میدهد.
– سیستمی مبتنی بر هوش مصنوعی که امکان شناسایی سریعتر و مؤثرتر تلفات را فراهم میکند.
– سیستمی که میتواند نیروی انسانی، از جمله نیروهای ذخیره، را زمانبندی و مدیریت کند تا شکافهای نیروی انسانی را کاهش دهد.
۵. بخش دفاع فضای سایبری (Cyberspace Defense Division)
این بخش به فرماندهی سرتیپ ل. (Brig. Gen. L.) که در سال ۲۰۱۸ تشکیل شد، وظیفه حفاظت از فضای سایبری اسرائیل و سیستمهای الکترونیکی ارتش را بر عهده دارد. در بازسازی جدید، منابع بیشتری به این بخش اختصاص یافته است.
– مدرسه نرمافزارو اطلاعات بَسمَخ (Basmach)
تجربه از جنگ طولانی
افسران ارشد این اداره در طول جنگ دریافتند که نیروهای ذخیرهای که با دانش پیشرفته از کار غیرنظامی خود در بخش فناوری آمده بودند، توانستند مشکلاتی را حل کنند که سربازان وظیفه ماهها روی آنها کار کرده بودند. به همین دلیل، واحد جدید هوش مصنوعی تشکیلشده از نیروهای ذخیره در بخش “بینا” راهاندازی شد.
برای نخستین بار، راهحلهایی ایجاد و تعریف شدند که تمام اطلاعات را در زمان واقعی برای یگانهای عملیاتی در تمام سیستمهای عملیاتی موجود در دسترس قرار میدهند.
حضور زنان
نزدیک به ۵۰ درصد از پرسنل این اداره را زنان تشکیل میدهند و افسران زن ۴۰ درصد از فرماندهی ارشد را تشکیل میدهند. همچنین دو نفر از پنج سرتیپ که بخشهای این اداره را رهبری میکنند، زن هستند: سرتیپ رخلی دمبینسکی (فرمانده بخش اسفرا) و سرتیپ یائل گروسمن (فرمانده بخش توسعه نیرو).
انتقال به بئرالسبع
هزاران نفر از پرسنل این اداره در حال حاضر در حال انتقال به یک پردیس نظامی جدید در بئرالسبع هستند، جایی که قرارگاه جدید این اداره مستقر خواهد شد. این انتقال بخشی از برنامههای جاری ارتش اسرائیل برای جابهجایی بسیاری از واحدها از مرکز اسرائیل به جنوب است.
درباره فرمانده اداره
سرلشکر آویاد داگان (Aviad Dagan)، ۵۲ ساله، یک خلبان جنگنده سابق و بنیانگذار مشترک چندین استارتاپ غیرنظامی از جمله Pango است. او در سال ۲۰۰۵ مجدداً به خدمت ارتش بازگشت و پیش از این فرماندهی پایگاه هوایی حتصریم را بر عهده داشت. طی جنگ شمشیرهای آهنین، گزارش شده که او ماموریتهای جنگی عملیاتی بر فراز ایران را انجام داده است.
