در سه ماهه نخست سال 2026 موج گستردهای از تعدیل نیرو در شرکتهای حوزه فناوری ایالات متحده مشاهده میشود. از جمله شرکتهای شاخص میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- «اوراکل» (Oracle) 31 مارس: 30 هزار نفر معادل حدود 20 درصد از کل نیروی کارش که بزرگترین تعدیل نیرو در تاریخ 50 ساله فعالیت این شرکت است.[1]
- «متا» (Meta) 17 مارس: 16 هزار نفر معادل حدود 20 درصد از کل نیروی کارش. بعد از همهگیری کرونا «متا» در مجموع دو سال 2022 و 2023 تعداد 21 هزار نفر از نیروی کارش را تعدیل کرد و این موج 16 هزار نفری بیسابقه است.[2]
- «آمازون» (Amazon) 28 ژانویه: 16 هزار نفر که تکمیل طرح تعدیل 30 هزار نفری اکتبر 2025 بود. اگرچه ۳۰ هزار نفر بخش کوچکی از بیش از یک و نیم میلیون کارمند آمازون را تشکیل میدهند که عمدتاً در مراکز توزیع و انبارها مشغول به کار هستند، اما این تقریباً ۱۰ درصد از نیروی کار شرکتی آن را تشکیل میدهد و بزرگترین تعدیل نیرو طی سه دهه فعالیت آن است.[3]
- «اینتل» (Intel) ژانویه 2026: 15 هزار نفر معادل حدود 15 درصد از کل نیروی کارش که یکی از بزرگترین تعدیلهای تاریخ اینتل است.[4]
- «دل» (Dell) 17 مارس: 11 هزار نفر معادل 10 درصد از کل نیروی کارش که این نسبت از نیروی کار برای سومین سال مداوم است که تعدیل میشود.[5]
- «بلاک» (Block) 27 فوریه: 4 هزار نفر معادل 40 درصد کل نیروی کارش.[6]
صرفا جمع موارد فوق بالغ بر 92 هزار شغل میشود که در سه ماهه نخست 2026 ناپدید شده است. برای مقایسه در کل سال 2023 -بعد از همهگیری کرونا- تعداد 191 هزار مورد، در کل سال 2024 حدود 96 هزار مورد و در کل سال 2025 حدود 127 هزار مورد تعدیل نیرو در صنعت فناوری آمریکا ثبت شده است.[7]
در مواردی که بر شمردیم به استثنای «اینتل»، همه شرکتها علت تعدیل نیرو را صراحتاً یا تلویحاً افزایش اتکا به هوش مصنوعی ذکر کردهاند و عدم کاهش درآمدها و سرمایهگذاریهای کلان این شرکتها در حوزه هوش مصنوعی مؤید این اظهارات است.
برای مثال «اوراکل» با 30 هزار نفر تعدیل نیرو، سالانه 8 تا 10 میلیارد دلار از منابع مالی را حفظ میکند، اما از آن سو در طول سال مالی 2026 تقریباً 50 میلیارد دلار بدهی برای تأمین مالی بیسابقه در حوزه زیرساخت هوش مصنوعی جمعآوری کرده است. «تعهدات عملکردی باقیماندهی» (RPO) اوراکل به 523 میلیارد دلار رسیده که نسبت به سال گذشته 433 درصد افزایش یافته و تقریباً به طور کامل متشکل از معاملات هوش مصنوعی و زیرساخت ابری است. همچنین این شرکت متعهد به سرمایهگذاری ۱۵۶ میلیارد دلاری در زیرساختهایی شده است که عمدتاً ناشی از همکاری آن با مشتریان کلیدی هوش مصنوعی است.[8]
به همین صورت «متا» با 16 هزار نفر تعدیل نیرو، سالانه 5 تا 6 میلیارد دلار حفظ میکند[9]، اما از آن سو اعلام کرده که قصد دارد تا سال ۲۰۲۸ تقریباً ۶۰۰ میلیارد دلار در ساخت مراکز داده سرمایهگذاری کند. در مارس 2026 این شرکت یک پلتفرم شبکه اجتماعی ساخته شده برای هوش مصنوعی به نام «Moltbook» را خریداری کرد و در حال سرمایهگذاری ۲ میلیارد دلاری برای خرید استارتاپ هوش مصنوعی چینی «Manus» بوده است.[10] سال گذشته، متا قراردادهای بزرگی را برای تأسیس یکی از بزرگترین مراکز داده در ایالات متحده امضا کرد که برای پردازش هوش مصنوعی طراحی شده است. این شرکت با صندوق سهام خصوصی «Blue Evil Capital» قراردادی منعقد کرده است که طی آن ساخت یک مرکز داده بزرگ ۲ گیگاواتی را با بودجه کلی ۲۷ میلیارد دلار تأمین مالی خواهند کرد. همچنین «متا» یک قرارداد عظیم ۱۰ میلیارد دلاری برای خدمات ابری با گوگل امضا کرد، و پس از آن قراردادی با «Nebius» به ارزش ۳ میلیارد دلار امضا کرد. همچنین «متا» توافقی برای خرید پردازندههای گرافیکی از AMD به ارزش ۱۰۰ میلیارد دلار امضا کرده است و همزمان در حال مذاکره با اوراکل برای قراردادی برای ایجاد یک مرکز داده و خدمات ابری به ارزش ۲۰ میلیارد دلار است.[11] علاوه بر اینها «متا» در 30 سپتامبر 2025 قراردادی به ارزش ۱۴.۲ میلیارد دلار برای ایجاد یک مرکز داده با «CoreWeave» امضا کرده است.[12]
در مجموع میتوان گفت شرکتها در حال جایگزینی سرمایه انسانی با «سرمایه کامپیوتری» هستند، ولی سرمایهگذاریها روی «سرمایه کامپیوتری» بسیار فراتر از مبالغی است که از راه تعدیل حفظ میشود. بنابراین این موج تعدیل نیرو ناشی از مشکلات مالی نیست، بلکه ناشی از تغییر استراتژی و خوشبینی بیسابقه شرکتها به تواناییهای عملیاتی و آینده اقتصادی هوش مصنوعی است.
از این جهت منطقهی «غرب آسیا» از دو وجه کلی در شرطبندی بزرگ غولهای فناوری واجد اهمیت است:
نخست زمین ارزان، انرژی ارزان و مشوقهای دولتهای عربی، این منطقه را به جذابترین جای جهان برای تأسیس مراکز داده بزرگ تبدیل کرده است.[13] واضحترین نمونه پروژه عظیم 500 میلیارد دلاری «Stargate» در ابوظبی است که قرارداد آن در جریان سفر ترامپ به منطقه در می 2025 منعقد شد و شرکتهای آمریکایی «OpenAI»، «Oracle»، «Nvidia» و «Cisco» آن را اجرایی خواهند کرد.[14] این پروژه با ظرفیت نهایی 5 گیگاوات در پردیسی به مساحت 19 کیلومتر مربع احداث خواهد شد و قرار بوده فاز اول آن با ظرفیت 200 مگاوات در نیمه دوم 2026 و کل پروژه ظرف سه سال بهرهبرداری شود.[15]
وجه دوم، جایگاه غرب آسیا در زنجیره تأمین هوش مصنوعی است. از انرژی گرفته تا «هلیوم» که 30 درصد آن را قطر تولید میکند و «بُرُم» که 66 درصد آن را اردن و رژیم صهیونیستی تولید میکنند، عناصر حیاتی زنجیره تأمین هوش مصنوعی را تشکیل میدهد. در کنار اینها اگر سهم بلامنازع چین در عناصر معدنی کمیاب و البته سهم بلامنازع تایوان در تولید تراشه را هم در نظر بگیریم، مشاهده میکنیم که بیثباتی در غرب آسیا تا چه میزان میتواند خوابهای شیرین «غولها» را آشفته کند.
