گزارش مرکز آدوا نشان میدهد که سیاستهای بودجهای دولت رژیم صهیونیستی، بار اصلی تأمین مالی جنگ را بر دوش خانوارهای کارگر با درآمد پایین و متوسط نهاده است.
مرکز آدوا (Adva Center) یک اندیشکده تحقیقاتی مستقل در حوزه سیاستهای اجتماعی و اقتصادی است که از دهه ۱۹۹۰ فعالیت میکند و تمرکز اصلی آن بر تحلیل شکافهای درآمدی، فقر، نابرابری جنسیتی و تأثیر سیاستهای عمومی بر گروههای آسیبپذیر است. گزارش مورد نقد و بررسی حاضر، با عنوان «فقر و نابرابری درآمدی: برآورد ۲۰۲۵ در پرتو جنگ»، بر پایه دادههای رسمی مؤسسه بیمه داخلی رژیم صهیونیستی (NII) تدوین شده است. نهادی که وظیفه اداره سیستم تأمین اجتماعی، پرداخت کمکهای رفاهی و جمعآوری آمارهای درآمدی-رفاهی در این رژیم را بر عهده دارد و معادل سازمان تأمین اجتماعی در ایران تلقی میشود.
تشدید فقر و تعمیق نابرابری در دوره جنگ
دادههای ترکیبی دو سال جنگ (2024 و 2025) نشاندهنده افزایش ابعاد فقر و نابرابری در این دوره است. افزایش نرخ فقر بهویژه در میان کودکان مشهود است، اما در سطح کل جمعیت نیز قابل مشاهده است. علاوه بر این «عمق فقر» (یعنی فاصله درآمدی خانوارهای فقیر از خط فقر ) در دوره جنگ حدود ۳ درصد افزایش یافته است. به عبارت دیگر، کسانی که پیشتر فقیر بودند، در این دو سال فقیرتر شدهاند.
همزمان، شاخص جینی برای نابرابری درآمد قابلتصرف که در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته بود در سال ۲۰۲۵ مجدداً افزایش یافت و در مجموع طی دو سال مذکور، رشدی یک درصدی را ثبت کرد. این تغییرات، بازتاب مستقیم ترجیحات سیاستی دولت در بودجه ۲۰۲۵ است که بهطور نامتناسبی بر کاهش هزینههای اجتماعی متمرکز شده بود .
توقف کمکهای کودکان و افزایش بار مالیاتی بر کارگران
یکی از تصمیمات محوری بودجه ۲۰۲۵، توقف «کمکهای کودکان» بود. در حالی که سایر کمکها متناسب با تغییرات شاخص قیمت مصرفکننده افزایش یافتند. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که سطح این کمکها از هر معیاری پایینتر است و نرخ فقر کودکان در رژیم صهیونیستی ( با نزدیکشدن به یکسوم کودکان ) در مقایسه با کشورهای توسعهیافته بسیار بالا است.
همزمان با توقف کمکهای کودکان، مالیات تأمین اجتماعی برای کارگران با درآمد پایین و متوسط از ۰.۴ درصد به ۱.۰۴ درصد افزایش یافت و بیش از دو برابر شد. این افزایش مالیات مستقیم، همراه با توقف پلههای مالیات بر درآمد و امتیازهای مالیاتی، بار مالی قابلتوجهی بر دوش خانوارهای کارگر در دهکهای میانی و پایین نهاده است. به نظر میرسد این ابزارهای سیاستی، موتور اصلی پوشش هزینههای جنگ بودهاند.
شکاف عمیق بین رژیم صهیونیستی و میانگین کشورهای توسعهیافته
تحلیل دادههای فقر بر اساس درآمد اقتصادی (پیش از مداخله دولت) و درآمد خالص (پس از مداخله دولت از طریق کمکها و مالیاتهای مستقیم) امکان ارزیابی تأثیر سیاستهای کاهش فقر را فراهم میسازد.این گزارش بیان میکند که در حالی که فقر پیش از مداخله دولت در رژیم صهیونیستی تفاوت فاحشی با میانگین کشورهای توسعهیافته ندارد، فقر پس از مداخله دولت شکافهای عظیمی بین این رژیم و میانگین کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی ایجاد کرده است.
در میان خانوارهای فاقد نانآور در سن کار، نرخ متوسط فقر در کشورهای مورد مقایسه پس از مداخله دولت کمتر از ۳۰ درصد است. در حالی که در رژیم صهیونیستی این رقم نزدیک به ۷۰ درصد است. در خانوارهای با یک نانآور، نرخ فقر پس از مداخله دولت در رژیم صهیونیستی دو برابر میانگین کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی است. در خانوارهای با دو نانآور که به الگوی رایج خانوادگی در این رژیم تبدیل شدهاند نیز فقر اقتصادی بیش از یکدهم این جامعه را در بر میگیرد. رقمی که پس از مداخله دولت به حدود ۷ درصد کاهش مییابد، اما همچنان بیش از دو برابر نرخ معادل در کشورهای مورد مقایسه است.
اشتغال به کار بهتنهایی راه رهایی از فقر نیست
اقدامات اتخاذشده برای پوشش هزینههای جنگ عمدتاً بر جمعیت کارگر با درآمد پایین و متوسط متمرکز بوده است، در حالی که وضعیت این گروه حتی پیش از جنگ نیز در مقایسه با کشورهای توسعهیافته مطلوب نبوده است. ادعای اینکه «کار فرد را از فقر نجات میدهد» مدتهاست که در سطح دستمزدهای پایین حاکم بر رژیم صهیونیستی صادق نیست. این در حالی است که دادهها نشان میدهند ساعات کار در این رژیم طولانی و نرخهای اشتغال نسبت به کشورهای دیگر بالا است.( البته نه در همه زیرگروههای جمعیتی)
جمعبندی تحلیلی گزارش مرکز آدوا
گزارش مرکز آدوا با تکیه بر دادههای مؤسسه بیمه داخلی رژیم صهیونیستی تصویری نگرانکننده از تأثیر جنگ بر شاخصهای رفاهی نظیر تشدید فقر کودکان، تعمیق نابرابری درآمدی و انتقال بار مالی جنگ به خانوارهای کارگر ارائه میدهد . شایان ذکر است که این گزارش بر اساس دادههای سال ۲۰۲۵ نوشته شده و افزایش تنش در سال 2026 به طور طبیعی میتواند آمارهای ارائه شده در این گزارش را تغییر دهد. عدم پوشش کافی دادههای جمعیتی غیررسمی (مانند کارگران غیرمجاز) نیز ممکن در دست کم گرفته شدن ابعاد واقعی فقر نقش داشته باشد. در مجموع، این گزارش نهتنها سندی برای رصد وضعیت رفاهی در دوره جنگ است، بلکه نشاندهنده پیامدهای بلندمدت اولویتدهی به هزینههای نظامی بر حساب برنامههای کاهش فقر محسوب میشود.
