کشیدگی ردیف و محتوا

 بر اساس اسناد به‌دست‌آمده از حسابرسی‌های دانشگاهی و ایالتی و همچنین افشای بودجه‌های خارجی، همکاری مالی پایداری در طول بیست سال گذشته بین بخش‌های نظامی و تسلیحاتی اسرائیل با مراکز علمیِ ایالات‌متحده وجود داشته است. این همکاری‌ها هم به‌صورت تأمین مستقیم مالی پروژه‌های پژوهشی و هم از مسیر اقدام از طریق نهادهای واسطه برای تأمین بودجه علمی این پروژه‌ها صورت می‌گرفته است.

این پروژه‌ها از طریق دفتر خرید نظامی اسرائیل در آمریکا تأمین می‌شوند. از آنجا که این قراردادها معمولاً زیر سقف ۱۰۰ میلیون دلار هستند، نیازی به اطلاع‌رسانی به کنگره ندارند و عملاً از هرگونه نظارت عمومی خارج‌اند[1] و در پایگاه‌های داده‌ای که برای شفاف‌سازیِ منابع مالیِ خارجیِ دانشگاه‌ها در نظر گرفته شده‌اند، ثبت و ضبط نشده اند. طبق یافته‌های گردآوری‌شده توسط «ابتکار ضدجنگ» (Antiwar Initiative)، یک گروه تحقیقاتی دانشگاهی که ارتباطات بین دانشگاه‌ها و صنعت تسلیحات جهانی را مستند و افشا می‌کنند، بیش از ۱۵ میلیون دلار ورودیِ گزارش‌نشده یا گزارش‌های متناقض در  بودجه‌های مرتبط با وزارت جنگ اسرائیل یا تولیدکنندگان نظامی اسرائیل وجود دارد. این روابط مالی ثبت شده شامل قراردادهای تحقیقاتی مدت‌دار است و نشان نمی‌دهد که آیا روابط با وزارتخانه مزبور هنوز ادامه دارد یا خیر.[2]

همچنین، یکی از راه‌های دور زدن موانع در همکاری های بین دانشگاه‌های ایالات متحده با بخش‌های نظامی اسرائیل، همکاری ذیل قراردادهای تجاری مستقیم (DCC)، به معنی فروش اسلحه توسط یک پیمانکار نظامی به یک ارتش خارجی که توسط دولت ایالات متحده یارانه دریافت می‌کنند، عنوان شده است. دانشگاه‌هایی از جمله دانشگاه کالیفرنیا تأیید کردند که تحت این برنامه «در حال انعقاد قراردادی برای فروش اقلام نظامی  به دولت اشغالی» هستند و پرداخت‌ها «تحت مفاد قانون کنترل صادرات اسلحه» انجام می‌شود. از آنجا که فقط قراردادهای تجاری مستقیمی که بیش از 100 میلیون دلار  ارزش مالی دارند، نیاز به اطلاع‌رسانی به کنگره دارند، این برنامه هیچ سیستم گزارش عمومی یا نظارت دقیق کنگره ندارد. [3]  در برخی موارد نیز از پروژه تحقیقاتی منعقد شده خروجی‌های علمی چون مقالات علمی منتشر می‌شود که این پروژه را یک پروژه غیرنظامی جلوه دهد.[4]

سوابق افشا شده از سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که وزارت جنگ اسرائیل یا تولیدکنندگان سلاح اسرائیلی، دست‌کم ۷۰ پروژه‌ی پژوهشی با 30 دانشگاه معتبر آمریکایی منعقد کرند؛ از جمله این دانشگاه‌ها می‌توان به دانشگاه‌هایی

چون کلمبیا، کرنل، پرینستون، هاروارد، نورث وسترن، جورجیا تک، تگزاس تک، کنتیکت، تنسی، مریلند، فلوریدا، برکلی، رود آیلند، نیومکزیکو، واشنگتن در سنت لوئیس و دانشگاه ایالتی نیویورک اشاره کرد.[5]

موضوع پژوهش‌ها طیف گسترده‌ای از نیازهای نظامی اسرائیل، از جمله ساخت دسته‌های پهپاد، هدایت موشک، سلول‌های سوختی و حسگرهای کوانتومی، تولید سوسک‌ها و کرم‌های رباتیک، پهپادهای الهام‌گرفته از مرغ مگس‌خوار و خفاش برای جستجوی غارها و ساختمان‌های ویران و  ربات‌های چهارپای نرمی که بر زمین‌های دشوار حرکت می‌کنند، را پوشش می‌دهد.

در کنار اینها، ابزارهای هوش مصنوعی برای زیرنویس‌کردن خودکار ویدئوهای میدان نبرد، الگوریتم‌های نقشه‌برداری از شبکه‌های تروریستی، تحلیل داده‌های مکانی تلفن‌همراه برای ردیابی جمعیت در اسرائیل و سرزمین‌های اشغالی و بهینه‌سازی پهپادهای تحویل محموله با همکاری شرکت تسلیحاتی رافائل(Rafael )، نمونه‌هایی از این همکاری‌اند. برخی از این پروژه‌ها صریحاً به شرایط محیطی فلسطین اشاره دارند؛ مثلاً طراحی سلول‌های سوختی برای حسگرهای مرزی که با دمای خاک اراضی اشغالی سازگار شوند تا «فعالیت‌های گروه‌های فلسطینی» را رصد کنند.[6]

برخی مهم‌ترین همکاری‌های میان دانشگاه‌های آمریکایی با وزارت جنگ و شرکت‌های اسرائیلی به شرح زیر است:

  • موسسه فناوری ماساچوست (MIT)، از سال ۲۰۱۵، بیش از ۱۱ میلیون دلار بودجه تحقیقاتی از وزارت جنگ اسرائیل دریافت کرده است که بیش از ۱.۶ میلیون دلار آن فقط برای سال ۲۰۲۳ اختصاص داده شده است. این بودجه‌ها از پروژه‌هایی با کاربردهای نظامی آشکار از جمله: دسته‌های رباتیک خودمختار (LIDS)، الگوریتم‌های استراتژی‌های تعقیب-گریز (LIDS)، نظارت مداوم زیر آب (LIDS) و مغناطیس‌سنجی فیبر کوانتومی (RLE) پشتیبانی می‌کنند.[7]
  • در دانشگاه فلوریدا، محققان از شرکت نظامی البیت سیستمز (Elbit Systems ) بودجه دریافت کرده‌اند تا الگوریتم‌هایی برای تشخیص فعالیت انسانی و تشخیص اشیاء در ویدئو توسعه دهند.[8]
  • دانشگاه مریلند، با وزارت جنگ اسرائیل برای توسعه سوسک‌های رباتیک نیز تحقیق کرد. این دانشگاه با الهام از مرغ‌های مگس‌خوار و خفاش‌ها، میکرو پهپادهایی را تولید کرده است که قادر به جستجوی غارها و ساختمان‌های تخریب‌شده هستند. همچنین این دانشگاه، با دریافت بودجه از وزارت جنگ اسرائیل، پروژه‌ای را با عنوان «هدف قرار دادن شبکه‌های تروریستی برای بی‌ثبات کردن این فعالیت‌ها» دریافت کرد. این الگوریتم‌، در جنگ لبنان و علیه حزب‌الله در وقایع پساطوفان الاقصی به کار گرفته شد.[9]
  • در دانشگاه میشیگان، تحقیقاتی برای بهینه‌سازی ناوگان «پهپادی» بر اساس «الزامات ماموریت» شامل وزن‌های مختلف بسته و فواصل تحویل همکاری کرد. تحقیقات به این نتیجه رسید که کوادروتورها برای «ماموریت‌های دوربرد با تعداد کمی مشتری» مناسب‌تر هستند.[10]
  • وزارت جنگ اسرائیل با دانشگاه کنتیکت پروژه‌ای تحت عنوان ساخت دستگاه تداخل سنج کوانتومی ابررسانا(Superconducting QUantum Interference Device) منعقد کرده است که دستگاه‌هایی که قادر به تشخیص تغییرات بسیار کوچک در میدان‌های مغناطیسی هستند را تولید می‌کند.[11]

در مجموع، شواهد موجود نشان می‌دهد که همکاری میان ساختار نظامی و صنایع تسلیحاتی رژیم صهیونیستی با دانشگاه‌های آمریکا، صرفاً به تبادل علمی محدود نبوده و در طول دو دهه گذشته به ایجاد یک زنجیره مشترک برای تأمین مالی و توسعه فناوری‌های نظامی منجر شده است. بخشی از این پژوهش‌ها مستقیماً یا به‌صورت فناوری دوکاربره در خدمت نیازهای نظامی قرار گرفته‌اند. در این میان، استفاده از مسیرهای مالی و قراردادی کم‌شفاف، امکان پنهان ماندن بخشی از این همکاری‌ها را فراهم کرده است. بنابراین، نمونه‌های بررسی‌شده نشان می‌دهد که دانشگاه، صنعت تسلیحات و ساختار نظامی می‌توانند در قالب یک زیست‌بوم به‌هم‌پیوسته، دانش دانشگاهی را به ظرفیت فناورانه و در نهایت به توان عملیاتی نظامی تبدیل کنند.

 

[1]https://responsiblestatecraft.org/israel-military-us-universities/
[2]https://english.almayadeen.net/news/politics/millions-in-israeli-military-funding-flow-to-us-universities
[3]https://mronline.org/2026/09/05/israeli-military-taps-30-u-s-universities-for-ai-drones-and-robotics/
[4] https://responsiblestatecraft.org/israel-military-us-universities/
[5]https://english.almayadeen.net/news/politics/millions-in-israeli-military-funding-flow-to-us-universities
[6]https://responsiblestatecraft.org/israel-military-us-universities/
[7]https://fnl.mit.edu/no-more-mit-research-for-israels-ministry-of-defense
[8]https://english.almayadeen.net/news/politics/millions-in-israeli-military-funding-flow-to-us-universities
[9]https://mronline.org/2026/09/05/israeli-military-taps-30-u-s-universities-for-ai-drones-and-robotics/
[10]https://mronline.org/2026/09/05/israeli-military-taps-30-u-s-universities-for-ai-drones-and-robotics
[11]https://english.almayadeen.net/news/politics/millions-in-israeli-military-funding-flow-to-us-universities