اسرائیل توان بازپرداخت هزینه‌های نظامی خود را ندارد و قبض آن را به نیویورک می‌فرستد.
به نظر می‌رسد دولت اسرائیل تصمیم گرفته به‌جای پرداخت ۱۴ میلیارد شِکِل بدهی به غول‌های نظامی اسرائیلی، ۳۰ درصد از سهام آن‌ها را در بورس آمریکا عرضه کند. به دنبال جنگ‌های اخیر دولت اسرائیل مجبور شد میزان تولید مهمات و جنگ‌افزارهای خود را افزایش دهد: رافائل تولیدش را ۵۵ درصد[1] بالا برد، درآمد شرکت‌های دولتی در ۲۰۲۵ با رشد ۱۱ درصدی به ۱۱۳ میلیارد شِکِل[2]، معادل ۳۷.۷ میلیارد دلار، رسید و بودجه نظامی ۲۰۲۶ رکورد ۴۵ میلیارد دلار[3] را ثبت کرد. عمده این افزایش تولید توسط شرکت‌های نظامی که مالکیتشان در اختیار دولت است یعنی رافائل و صنایع هوافضا صورت گرفت. اما دولت اسرائیل که پولی برای پرداخت به این شرکت‌های نظامی خود ندارد، حالا در نتیجه فشارهای لابی‌های در قدرت بالاخره تصمیم گرفته مهم‌ترین شرکت‌های نظامی خود را در بورس‌های آمریکا عرضه کند.
به گزارش کالکالیست[4]، دولت اسرائیل نزدیک به ۹ میلیارد شِکِل به رافائل و حدود ۵ میلیارد شِکِل به صنایع هوافضای اسرائیل بدهکار است؛ بدهی وزارت جنگ به شرکت خصوصی البیت هم ۱.۵ میلیارد شِکِل است. این مبالغ در عمل اعتبار بدون بهره‌ای است که پیمانکاران نظامی به دولت داده‌اند؛ تلاش دو شرکت برای افزودن بهره به قراردادهای معوقه تاکنون به نتیجه نرسیده است.
رافائل و صنایع هوافضا شرکت‌هایی تماماً دولتی‌اند و باید نیمی از سود خالص سالانه را به خزانه بدهند؛ سودی که در حال حاضر پرداخت آن معلق شده است. صنایع هوافضا در ۲۰۲۵ سود خالص ۷۱۲ میلیون دلاری داشت و دست‌کم یک میلیارد شِکِل باید به دولت می‌داد و رافائل نیز با سود خالص ۱.۳۵ میلیارد شِکِلی حدود ۷۰۰ میلیون شِکِل. حالا ایده ورود آن‌ها به بورس برای حل این مسئله دنبال می‌شود؛ عرضه تا ۴۹ درصد سهام رافائل با ارزش‌گذاری ۶۰ تا ۷۰ میلیارد شِکِل، از مسیر تسریعی خارج از بورس و فروش مستقیم به سرمایه‌گذاران نهادی منتخب؛ چارچوبی که رافائل را از الزام‌های کامل افشا معاف می‌کند. صنایع هوافضا، که اوراق قرضه بورسی دارد و از ۲۰۲۰ مجوز عرضه اقلیت گرفته، با ارزش‌گذاری ۸۰ تا ۱۰۰ میلیارد شِکِل آماده‌تر است.
به گزارش بلومبرگ[5]، هیئتی از مقام‌های وزارت جنگ و دارایی و مدیران دو شرکت قرار بود اواسط ژوئیه ۲۰۲۶ به آمریکا بروند تا عرضه در نزدک یا بورس نیویورک را با سرمایه‌گذاران، بانکداران و تنظیم‌گران بررسی کنند؛ فروش تا ۳۰ درصد سهام هر دو شرکت، ارزش‌گذاری صنایع هوافضا حدود ۱۰۰ میلیارد شِکِل (۳۳.۷ میلیارد دلار) و رافائل حدود ۶۰ میلیارد شِکِل، و تکمیل معامله تا پایان ۲۰۲۶. سرمایه آمریکایی و ساختار امنیتی نظامی آمریکا نیز طبیعتاً از چنین معاملاتی استقبال می‌کند؛ تنظیم‌گران آمریکایی در برابر شرکت‌های دارای پروژه محرمانه انعطاف بیشتری نشان می‌دهند. فروش سهام میلیاردها شِکِل به بودجه می‌ریزد؛ بودجه‌ای که کسری‌اش امسال به ۵.۳ درصد تولید ناخالص داخلی پیش‌بینی می‌شود. انباشت سفارش‌های صنایع هوافضا از ۳۰ میلیارد دلار و رافائل از ۲۰ میلیارد دلار گذشته است.
شناسایی الگو کار دشواری نیست؛ دولت اسرائیل به شرکت‌های خودش بدهکار است؛ به‌جای تسویه، سهام همان شرکت‌ها را به سرمایه‌گذار آمریکایی می‌فروشد و پول را به خزانه برمی‌گرداند. شرکت‌ها هم نقدینگی لازم را به‌جای دولت بدهکار، از بازار آمریکا می‌گیرند. بدهی دولت اسرائیل این‌طور از دوش خزانه تل‌آویو به دوش سرمایه‌گذاران وال‌استریت منتقل می‌شود.
مخالفان داخلی خصوصی‌سازی و چارچوب پیشنهادی چه کسانی‌اند؟
در رأس مخالفان اما وزارت دارایی قرار دارد. بزالل اسموتریچ هنوز جلسه رسمی درباره عرضه رافائل نگذاشته و وقت بیشتر خواسته است؛ اسرائیل ملاخی (Israel Malachi)، مدیرکل وزارت دارایی، و میخال ابادی-بوئنگیو (Michal Abadi-Boiangiu)، حسابدار کل و عضو پیشین هیئت‌مدیره رافائل، با چارچوب پیشنهادی مخالفند. دیدگاه خزانه این است که هر شرکت باید بر اساس آمادگی خودش وارد بازار شود، نه این‌که دو عرضه به هم گره بخورند.
در مقابل، روی کاهلون (Roi Kahlon)، مدیرعامل سازمان شرکت‌های دولتی، خصوصی‌سازی شرکت‌های نظامی را هدف اصلی خود عنوان کرده و مسدود کردن سود سهام را اهرم فشار بر دولت قرار داده است. به نظر می‌رسد آینده این ماجرا اما به انتخابات کنست و تشکیل دولت جدید در اسرائیل وابسته باشد.
تاریخچه مسئله هم نشان می‌دهد مخالفت اصلی از جناح کارگری حزب لیکود می‌آید. به گزارش گلوبز[6]، در ۲۰۱۹ نفتالی بنت، وزیر جنگ وقت، عرضه ۲۵ درصدی صنایع هوافضا را جلو می‌برد که نتانیاهو زیر فشار کمیته کارگران این شرکت و در آستانه رقابت‌های داخلی لیکود عقب نشست و اعلام کرد ادامه روند «در هماهنگی با کمیته کارگران» انجام می‌شود؛ یائیر کاتز (Yair Katz)، رئیس وقت کمیته کارگران، مخالف صریح طرح بود و نتیجه این خصوصی‌سازی را از بین رفتن شرکت می‌دانست.
همان اتحادیه کارگری امروز هم قدرتمند است؛ به نوشته بریکینگ دیفنس[7]، تحلیلگران می‌گویند رئیس اتحادیه صنایع هوافضا با ۱۵ هزار کارمند «حتی درون لیکود» نفوذ زیادی دارد و در آستانه انتخابات اکتبر می‌تواند عامل تعیین‌کننده باشد. دستگاه‌های امنیتی نیز چندان مایل به این طرح نیستند؛ به گزارش کالکالیست[8]، گیل رایش (Gil Reich)، مدیر امنیت وزارت جنگ، به‌تازگی بازبینی موضع دستگاه دفاعی درباره عرضه رافائل را به دلیل ماهیت فوق‌محرمانه بخش‌های بزرگی از فعالیت‌های این شرکت از سر گرفته و به همین دلیل تکمیل معامله در ماه‌های نزدیک بعید ارزیابی می‌شود.
اگر معامله تا پایان ۲۰۲۶ انجام شود، دولت اسرائیل میلیاردها شِکِل دریافت می‌کند، بدهی‌اش را نمی‌دهد، سود مسدوده شده را به دست می‌آورد و سهام شرکت‌هایش را به آمریکایی‌ها می‌فروشد.
به قلم سیدحسین فتحی
